9 grudnia 2021
Zwiedzamy UK
Featured

Bonfire Night, czyli czym jest Noc Guya Fawkesa?

Ten artykuł przeczytasz w: 3 minut
5
(4)

Wiele krajów na świecie ma ten jeden dzień, który jest świętowany z wielką pompą. W Stanach Zjednoczonych jest to Święto Niepodległości 4 lipca, dla Francuzów takim dniem jest 14 lipca i Zdobycie Bastylii, a Brytyjczycy mają Noc Guya Fawkesa zwaną też Bonfire Night.

Przełom listopada i października to w Wielkiej Brytanii okres wyjątkowo obfity w święta i celebracje. 31 października przypada Halloween, kiedy to wieczorne ulice zalewają zombiaki, wampiry, mumie i wszelkiej maści potwory. 11 listopada przypada Remembrance Day czyli Dzień Pamięci, święto obchodzone w krajach Wspólnoty Narodów oraz we Francji na cześć żołnierzy poległych w wojnach. Pomiędzy tymi datami przypada 5 listopada, kiedy to Brytyjczycy z wielką pompą świętują Guy Fawkes Night (Noc Guya Fawkesa), zwaną też Bonfire Night (Noc Ognisk) i jest to najhuczniej obchodzone święto w roku. Ale od początku …

Spisek prochowy

Wszystko zaczęło się 5 listopada 1605 roku, kiedy to miał miejsce nieudany zamach na życie ówczesnego króla Anglii i Szkocji Jakuba I Stuarta. Sposobem na pozbycie się króla miało być wysadzenie w powietrze budynku parlamentu w Londynie, a konkretnie Izby Lordów, gdzie w danej chwili miał przebywać król.

W nocy z 4 na 5 listopada spiskowcy umieścili w piwnicy pod parlamentem 36 beczek z prochem. Plan był jasny. Wysadzić Izbę Lordów podczas stanowego otwarcia parlamentu i zabić wszystkich w środku, w tym króla Jakuba I. Powód? Niezadowolenie katolików, którzy po ustanowieniu w 1534 roku Kościoła Anglii i odrzuceniu przez monarchię zwierzchnictwa papieża zostali zepchnięci na margines. Chcieli więc przywrócić monarchię katolicką. Sam zamach miał być preludium do powstania, które z kolei miało doprowadzić do umieszczenia na tronie dziewięcioletniej córki Jakuba I, Elżbiety, jako katolickiej głowy państwa.




Na czele spiskowców stał Robert Catesby, a jego współspiskowcami byli John i Christopher Wright, Robert i Thomas Wintour, Thomas Percy, Guy Fawkes, Robert Keyes, Thomas Bates, John Grant, Ambrose Rookwood, Sir Everard Digby i Francis Tresham. Razem 13 konspiratorów, którzy nad planem zamachu pracowali 2 lata. Fawkes, który miał 10 lat doświadczenia wojskowego otrzymał zadanie strzeżenia w przebraniu ładunków wybuchowych.

Co więc poszło nie tak? Chęć ocalenia katolików. 26 października spiskowcy wysłali anonimowy list do jednego z katolickich baronów, by ten 5 listopada nie zbliżał się do gmachu parlamentu. Niestety dla spiskowców list został upubliczniony i polecono przeszukać cały parlament. W dzień zamachu odnaleziono beczki z prochem, a strzeżący ich Guy Fawkes został aresztowany. Tym samym udaremniono atak.

Fawkes został osadzony w Tower of London, gdzie podczas tortur wydał imiona reszty spiskowców.
Część z nich zginęła gdy stawiali opór w trakcie próby pojmania, a ci którzy przeżyli zostali skazani na powieszenie, utopienie, a następnie poćwiartowanie. Fawkes postanowił sam zdecydować o formie swojej śmierci i w chwili egzekucji skoczył z szubienicy łamiąc sobie kark.

Świętowanie

Pierwsze celebracje związane z nieudanym zamachem uchwalono już w styczniu 1606 r., podczas pierwszego od spisku posiedzenia parlamentu. Uchwalono wówczas ustawę 1605 o obchodzeniu 5 listopada, uświetnionego nabożeństwami i kazaniami upamiętniającymi to wydarzenie i czyniąc je corocznym elementem życia Brytyjczyków. Tradycja upamiętniania tego dnia biciem dzwonów kościelnych i rozpalaniem ognisk rozpoczęła się wkrótce po odkryciu spisku, a fajerwerki jako część celebracji zostały włączone niedługo potem i pozostają tradycją po dziś dzień.

Tradycją (choć ostatnio zanikającą) jest też wykonywanie przez dzieci tzw. „guys”, czyli podobizn Fawkesa, tworzonych zwykle ze starych ubrań wypchanych gazetami i wyposażonych w groteskową maskę, które wystawiano następnie na ulicach, aby zebrać pieniądze na słodycze fajerwerki i ostatecznie spalić je 5 listopada.




W dniach i tygodniach zbliżonych do 5 listopada odbywają się też liczne parady, z których najbardziej okazała odbywa się tradycyjnie w Lewes na południu Anglii. W trakcie przemarszu z pochodniami palone są kukły Fawksa, ale również papieża Pawła V, czy znanych polityków jak Donald Trump.

Noc Guya Fawkesa w Lewes | Foto: peter Trimming / geograph.org
Rymowanka

Jednym z najważniejszych elementów Dnia Guya Fawkesa jest rymowanka, która przypomina o spisku prochowym i zna ją chyba każdy Anglik. Najbardziej znana jest pierwsza zwrotka:

Remember, remember the Fifth of November,
The Gunpowder Treason and Plot,
I know of no reason
Why the Gunpowder Treason
Should ever be forgot.

Kinomanom ta rymowanka z pewnością skojarzy się z kultowym filmem V jak Vendetta, podobnie jak podobizna Guy’a Fawkes’a. Co ciekawe, dla wielu osób Guy Fawkes jest postacią pozytywną, symbolem sprzeciwu wobec ograniczaniu wolności obywatelskich (wszak wszystko zaczęło się od ograniczenia praw katolików), korupcji, konsumpcjonizmowi i cenzurze.

Do klasyki przeszła już opinia jaką wygłosił w jednej ze swoich książek James Sharpe, profesor historii na Uniwersytecie w Yorku, twierdząc, że Guy Fawkes to „ostatni człowiek, który wszedł do Parlamentu ze szczerymi intencjami”.

Oceń ten Artykuł !

Średnia ocen 5 / 5. Ilość głosów: 4

Zostaw Komentarz

Na tej stronie wykorzystujemy pliki cookies (ciasteczka), aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Można zablokować zapisywanie cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Zgadzam się Dowiedz się Więcej

Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku!